Parthenon academische uitgeverij

Het christendom en de wereldreligies
Dialoog en confrontatie

Judith Frishman en Staf Hellemans (red.)

Religie is terug als onderwerp in het maatschappelijke debat.
Na een lange periode van kerkverlating, ontzuiling en steeds striktere scheiding tussen kerk en staat, leek religie op weg om uit West-Europa te verdwijnen. Maar import van godsdiensten door immigratie en groeiende interesse in spiritualiteit keerden het tij. Nu haasten religieuze kopstukken zich om de vreedzame bedoelingen van hun eigen religie te benadrukken en proberen politieke leiders om een begripvolle omgang tussen culturen en religies te bevorderen. In Nederland zijn inmiddels alle wereldreligies actief en ze gaan op nieuwe manieren met elkaar om; via ongekend open ontmoetingen, maar er zijn ook confrontaties met religieuze motieven.
Het boek geeft inzicht in de nieuwe en onoverzichtelijke situatie. Waar eerdere studies interacties tussen religies vooral beschrijven en focussen op afzonderlijke thema's als geweld of de verhouding tussen kerk en staat, biedt dit boek een echte insiders view: het laat zien hoe binnen afzonderlijke religies - en niet alleen in het christendom - maatstaven zijn aangelegd om andere godsdiensten te beoordelen. Het geeft een overzicht van de dialoog en de confrontaties die sinds 1960 tussen christendom, jodendom, islam, hindoeļsme en boeddhisme hebben plaatsgevonden. Tien specialisten vertellen, ieder op hun eigen terrein, hoe deze botsingen zijn ontstaan en hoe men hiermee theologisch, spiritueel en politiek constructief om kan gaan. Daarbij gaan zij in op vele bijzondere en wezenlijke aspecten in de dialoog. Ook wordt een kritische kijk geboden op de mystiek, als een door velen veronderstelde oplossing voor de verschillen tussen de religies.
Het christendom en de wereldreligies is van belang voor wie op een of andere wijze betrokken is bij ontmoetingen met andersgelovigen en de achtergronden wil leren kennen van de toenemende confrontaties. Een overzicht van websites van bij interreligieuze dialoog in Nederland betrokken organisaties maakt dit boek compleet.

Avant-garde en religie
Over het spirituele in de moderne kunst, 1905-1955

Frank Bosman en Theo Salemink (red.)

Als zwart vuur brandt de ‘historische avant-garde’ in de eerste helft van de twintigste eeuw op het Europese toneel. Schilders, schrijvers en musici zien zichzelf als nieuwe priesters en profeten, en willen een nieuwe mens en een nieuwe maatschappij realiseren. Zij willen dat niet via politieke experimenten of kerkelijke rituelen bereiken, maar via hun kunst. Dat maakt de avant-garde tot een utopische beweging met een eigen bijzondere aard. Zij streeft een nieuwe vorm van spiritualiteit na in een geestloze, materialistische, als decadent ervaren wereld.Deze spiritualiteit wordt beļnvloed door een waaier aan religieuze en seculiere inspiratiebronnen – christelijke tradities, oosterse religies, theosofie, antroposofie en esoterie – en door Nietzsche, Marx en Freud. De avant-gardisten herhalen niet simpel wat hun voorgehouden wordt, maar ontwerpen een autonome, nieuwe, ‘geestelijke’ zingeving in de chaos van hun tijd.
Sinds de beroemde tentoonstelling The Spiritual in Art van 1986 is er een groeiende belangstelling voor de spirituele dimensie van de moderne kunst. In dit nieuwe boek komt in samenhang daarmee een reeks modernistische kunstenaars voor het voetlicht: o.a. Wassily Kandinsky, Franz Marc, Paul Klee, Hugo Ball, Georg Trakl, Max Jacob, Joseph Beuys en Nederlanders als Piet Mondriaan, Jan Toorop, Lucebert en Aad de Haas.
Deze eerste Nederlandstalige publicatie over het thema avant-garde en religie bevat twaalf essays en verschijnt in een theologische reeks van de Universiteiten Utrecht en Tilburg. Vanuit een speciale expertise aanwezig in het theologisch domein wordt in dit boek niet alleen aandacht besteed aan de omgang met das Geistige in der Kunst door de avant-garde zelf, maar ook aan reacties daarop van gevestigde religies, in dit geval vooral het rooms-katholicisme.